مبانى نعوت و مناقب آفتاب اقتباس به سمع مستمعان انصاف آئين كه اصلاح ديباچه و تصحيح خاتمه به اشارهء با بشارت ايشانست مىرساند كه سيستان شهريست از بناهاى قديم [ 1 ش ] و اساس آن بلده را معمار همت گرشاسف بن اترت « 1 » گذاشته و حالات و وقايع سلاطين و ملوك آنجا را ابو عبد الله كه از ثقات راويان حديثست به زبان عربى به قلم آورده و در زمان دولت شاه قطب الدين بن شاه على ، ابو محمد نامى نسخهء عربى را فارسى نموده و امير فاضل امير محمد امير مبارز كه جد مادرى راقم اين نسخه است ، تاريخى بشرح و بسط تا زمان ملك نظام الدين يحيى ، تأليف نموده و در ايام صبى در دبستان چند جزو از آن نسخه به نظر اين حقير درآمده و الحال آن نسخه درميان نيست و در اين اوان بنابر مرور دهور و تناقض امور و انحراف طبع اشراف ، از غايت بخل و كمال اسراف ، مزاج آن مملكت از مسلك امتزاج انحراف پذيرفته و اختلال كلى به قوانين و قواعد ملوك و اكابر آنجا راه يافته ، و مجددا نسخه‌اى كه مخبر بر حالات ملوك و امرا و اعيان آن مملكت باشد به قلم عنبرين رقم يكى از اهل ربط درنيامده . به‌خاطر فاطر داعى دين و دولت ، شاه حسين بن ملك غياث الدين محمود آل صفار كه يكى از بقيهء ملوك عجم است رسيد كه به ترتيب [ و ] تكتيب اين نسخه پرداخته ، كتابى ترتيب دهد كه دوستان زبان بتحسين گشوده ، در ايام حيات يارى و پس از انقضاء ايام زندگانى ، فرزند دلبند و اقوام سعادتمند و بقيهء ملوك عجم را يادگارى باشد . و اين تاريخ را موسوم به احياء الملوك نمود و اين نسخه مرتب است بر مقدمهء و سه فصل و خاتمهء . اما مقدمه در بيان حال اهل دانش و فضل و راويان حديث و اهل تفسير و زهاد و عباد و شعراى نامدار كه در آن ولايت بوده‌اند و نسب ملوك سيستان و بعضى چيزها كه مخصوص آن ولايت است از عجايب و غرايب و ذكر اسامى آن بلده و وجه تسميهء آن .

--> ( 1 ) - تاريخ بلعمى : اثر ط . تاريخ سيستان : اثر ت . گرشاسب‌نامه : اثر ط . اترط بتاء منقوط هم به‌نظر رسيده است ( نقل از حاشيه ص 133 تاريخ بلعمى )